Kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Nowym Jorku (Basilica of Our Lady of Perpetual Help) znajduje się w dzielnicy Sunset Park na Brooklynie i należy do Diecezji Brooklynu. Jej historia sięga 16 grudnia 1894 roku, kiedy kopia ikony Matki Bożej Nieustającej Pomocy przybyła z Rzymu do nowego kościoła redemptorystów w Nowym Jorku. Poznaj jego niezwykłą historię!

Historia i budowa kościoła

Od początku istotne miejsce zajmował tu wizerunek Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Już w 1894 r. po misjach parafialnych rozdano wiernym modlitwę do Maryi, co – jak opisuje parafia – zapoczątkowało lokalną praktykę „perpetual novena” (nabożeństw/nowenny odprawianej w sposób stały). 16 grudnia 1894 r. w kościele „intronizowano” kopię ikony przywiezioną z Rzymu; według tradycji parafii kopia została wcześniej dotknięta do oryginału (jako znak duchowej łączności).

Początki tej wspólnoty są bardzo „nowojorskie”: szybki rozwój miasta, napływ ludności i potrzeba nowych kościołów w rosnących dzielnicach. W 1892 r. redemptoryści (Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela) uzyskali zgodę biskupa Brooklynu na utworzenie misji i nowej parafii, a 1 listopada 1892 r. zakupili cały kwartał ziemi między 59. i 60. ulicą oraz 5. i 6. aleją. Pierwszą Mszę odprawiono w Wielkanoc 2 kwietnia 1893 r. w prywatnym domu, a wkrótce ruszyła budowa pierwszego, drewnianego kościoła. Świątynię poświęcono 14 stycznia 1894 r.

Na przełomie wieków, wraz ze wzrostem liczby wiernych, drewniany kościół przestał wystarczać. Parafia podaje, że w 1905 r. stary budynek rozebrano, a budowę nowej świątyni rozpoczęto w 1907 r.; jej „dolny kościół” (Lower Church) otwarto w 1909 r., natomiast górny kościół (Upper Church) ukończono w 1928 r. Niezależne opracowanie historyczno-muzyczne dotyczące tej świątyni opisuje ją jako romańską (Romanesque) z kamienną elewacją i wiąże projekt z architektem F. Josephem Untersee; to samo źródło podaje, że świątynię podniesiono do rangi bazyliki mniejszej i uroczyście zainaugurowano w 1969 r.

Specyfika katolicyzmu w Nowym Jorku i USA

Katolicyzm w USA funkcjonuje w warunkach silnego pluralizmu wyznaniowego i szybko zmieniającego się krajobrazu religijnego. Według badań Pew Research Center, katolicy stanowią dziś ok. 20% dorosłych Amerykanów (udział względnie stabilny od ok. 2014 r.). Jednocześnie chrześcijaństwo jako całość notuje wieloletni spadek identyfikacji, a odsetek osób „bezwyznaniowych” w USA jest wysoki (Pew/relacje AP wskazują ok. 29% dorosłych).

Nowy Jork jest szczególnym laboratorium tej sytuacji: to miasto imigracji i wielojęzyczności, co od dawna kształtuje także Kościół. Na poziomie instytucjonalnym Nowy Jork jest „podzielony” między dwie główne struktury:

Archidiecezja Nowego Jorku informuje, że obejmuje „prawie 300 parafii” i służy ok. 2,5 mln katolików (w trzech dzielnicach NYC oraz siedmiu hrabstwach na północ od miasta).

Diecezja Brooklynu (Brooklyn i Queens) podaje, że nadzoruje 185 parafii i 211 kościołów, służących ok. 1,5 mln mieszkańców identyfikujących się jako katolicy.
To właśnie w tej drugiej diecezji znajduje się omawiana bazylika. Diecezja Brooklynu podkreśla także regularne celebracje w wielu językach – jako element duszpasterstwa w środowisku migracyjnym.

Kult Matki Bożej Nieustającej Pomocy w USA

W Stanach Zjednoczonych kult Matki Bożej Nieustającej Pomocy jest szczególnie związany z działalnością redemptorystów, którzy upowszechniali nabożeństwa przy ikonie. W wielu miejscach rozwinęła się praktyka tzw. „perpetual novena” – nowenny odprawianej cyklicznie (np. co tydzień), a nie jedynie przez dziewięć kolejnych dni.
Źródła parafialne i redemptorystyczne wskazują, że w USA ważnym impulsem była praktyka wtorkowych nabożeństw w kościele św. Alfonsa („The Rock”) w St. Louis, którą następnie przejmowały kolejne wspólnoty. To „amerykańskie rozwiązanie” (stały dzień tygodnia, możliwość składania próśb i podziękowań, wspólnotowy charakter modlitwy) okazało się bardzo „transportowalne” – łatwe do wprowadzenia w parafiach o różnym profilu.

Drugim ważnym punktem na mapie jest Boston i redemptorystyczny „Mission Church” (Basilica and Shrine of Our Lady of Perpetual Help). Redemptoryści opisują, że tamtejszy obraz został uroczyście zainstalowany w kościele w maju 1871 r., a w archiwach zachowały się świadectwa przypisywanych wstawiennictwu Maryi łask i uzdrowień (wspomina się o 331 zapisanych świadectwach z lat 1871–1899).

W Nowym Jorku kult ten ma własną, dobrze udokumentowaną trajektorię: w brooklyńskiej parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy kopię ikony sprowadzono z Rzymu i uroczyście umieszczono w kościele w 1894 r., a miejscowa tradycja modlitwy „nowennowej” miała zacząć się w tym samym okresie.

Specyfika parafii MB Nieustającej Pomocy

To, co wyróżnia tę wspólnotę na tle wielu nowojorskich parafii, to połączenie trzech warstw: redemptorystycznej tożsamości, architektury „podwójnego kościoła” (Lower i Upper Church) oraz wielojęzycznego duszpasterstwa.

Po pierwsze, parafia powstała jako inicjatywa redemptorystów i do dziś opisuje swoje początki jako misję zakonną w rozwijającym się Brooklynie końca XIX wieku. Po drugie, struktura budynku (dolny i górny kościół) jest historycznym śladem rozwoju: parafia wiąże otwarcie Lower Church z 1909 r., a ukończenie Upper Church z 1928 r. – co pokazuje, jak etapami odpowiadano na rosnące potrzeby wiernych. Po trzecie, w praktyce liturgicznej widać współczesny, migracyjny profil dzielnicy.

Oficjalny harmonogram Mszy na stronie parafii obejmuje celebracje m.in. po angielsku i hiszpańsku, a także osobne Msze w języku chińskim i wietnamskim. To nie jest detal organizacyjny, lecz cecha modelu katolicyzmu w Nowym Jorku: parafia działa jako miejsce spotkania różnych „katolicyzmów kulturowych”, a wspólny tytuł maryjny (MBNP) bywa jedną z płaszczyzn łączących te środowiska.