Sanktuarium MB Nieustającej Pomocy w Rzymie

Kościół pw. św. Alfonsa Marii de Liguori mieści się w Rzymie na via Merulana. Historia kościoła sięga 1855 roku, kiedy redemptoryści wykupili teren po zburzonym klasztorze augustianów. Od tej pory ten przepiękny kościółek przechodził drobne przebudowania. Jest miejscem szczególnym – w nim, nad ołtarzem, jest przechowywana ikona Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Do tego kościoła łatwo trafić idąc z Bazyliki Matki Bożej Większej do Bazyliki św. Jana na Lateranie. Miejsce nie do ominięcia w wędrówce po Rzymie! To tam przechowuje oryginalną ikonę Matki Bożej Nieustającej Pomocy!

W Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy na via Merulana w Rzymie, w każdy wtorkowy wieczór przed ikoną odmawia się nowennę w języku włoskim, w środę nowennę dla pielgrzymów z Polski, w czwartki zaś nowennę po angielsku.

Historia i budowa kościoła

Sant’Alfonso należy do rzadkich w Rzymie przykładów neogotyku (Gothic Revival) w architekturze sakralnej. Został wzniesiony w latach 1855–1859 na terenie dawnej, XVII-wiecznej Villa Caetani według projektu szkockiego architekta George’a Wigleya. Świątynię konsekrował w 1859 r. kard. Costantino Patrizi.

Wnętrze ma trzy nawy z kaplicami bocznymi i jest bogato zdobione polichromowanymi marmurami. Dekoracje z końca XIX w. wiąże się z bawarskim artystą i redemptorystą Maxem Schmalzlem. W prezbiterium znajduje się też mozaika w apsydzie (w źródłach opisywana jako współczesny akcent w porównaniu z dekoracją XIX-wieczną), a na centralnym ołtarzu umieszczono najważniejszy skarb świątyni: ikonę Matki Bożej Nieustającej Pomocy.

Tutaj jest oryginał ikony!

Ikona Matki Bożej Nieustającej Pomocy jest określana jako dzieło szkoły kreteńskiej z XIV wieku. Według rzymskich opisów i materiałów redemptorystów, wcześniej była czczona w kościele San Matteo in Via Merulana, a następnie – po historycznych zawirowaniach i zmianach w zabudowie tej części miasta – została przekazana redemptorystom przez papieża Piusa IX w 1866 r. To ważny moment, bo w praktyce „ustawia” Sant’Alfonso jako centrum kultu: od tego czasu kościół jest nie tylko parafią/świątynią zakonną, lecz także miejscem o wymiarze międzynarodowym – punktem odniesienia dla kopii ikony i nabożeństw na całym świecie.

Specyfika sanktuarium

Sant’Alfonso jest prowadzone przez redemptorystów i działa jako sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Oficjalna strona sanktuarium podaje, że kościół jest otwarty codziennie (z typowymi godzinami 7:00–19:00; w sezonie letnim wskazywana jest przerwa w środku dnia). Bardzo charakterystyczna jest wielojęzyczność. W materiałach sanktuarium pojawiają się Msze i nabożeństwa w kilku językach (m.in. włoskim, polskim, angielskim, hiszpańskim) – co dobrze pasuje do miejsca położonego na trasie pielgrzymkowej między dwiema wielkimi bazylikami.

Sanktuarium publikuje też harmonogram Novena Perpetuale (nowenny nieustającej), z rozpisaniem na języki i dni, m.in.: środa 17:00 – po polsku, czwartek 17:00 – po angielsku, To właśnie ta powtarzalna forma – stały termin, możliwość przyniesienia intencji, doświadczenie wspólnoty – jest „mechanizmem społecznym” kultu w wielkim mieście: sanktuarium działa jak duchowy punkt stały w ruchliwej tkance Rzymu.

Katolicyzm we Włoszech

Włochy pozostają krajem silnie kojarzonym z katolicyzmem (historycznie i kulturowo), ale współczesne badania pokazują rosnącą różnicę między identyfikacją a praktyką.
Z jednej strony, według danych przytaczanych przez agencje i badaczy, około 78–80% mieszkańców deklaruje się jako katolicy; z drugiej – regularne praktyki są dużo rzadsze: włoski urząd statystyczny ISTAT podaje wartości rzędu ok. 19% uczestnictwa w nabożeństwach co najmniej raz w tygodniu, przy wysokim odsetku osób, które nie chodzą wcale. W efekcie włoski katolicyzm bywa opisywany jako „kulturowy”: mocno obecny w obrzędach przejścia (chrzty, śluby, pogrzeby), świętach i lokalnych tradycjach, ale mniej oczywisty jako codzienna praktyka religijna – zwłaszcza w młodszych pokoleniach i w wielkich miastach.

Kult Matki Bożej Nieustającej Pomocy we Włoszech jest również żywy i jest związany właśnie z Rzymem, bo tu znajduje się oryginał ikony i tu redemptoryści pełnią funkcję jej kustoszy. Materiały sanktuarium wprost wskazują na przekazanie obrazu redemptorystom przez Piusa IX (1866) i na jego pochodzenie ze szkoły kreteńskiej.
Kult ma też swój rytm liturgiczny: w materiałach sanktuarium pojawiają się nowenny związane z obchodami święta Matki Bożej Nieustającej Pomocy (27 czerwca) oraz regularna „nowenna wieczysta” w ciągu roku.

Grafiki pochodzą ze strony internetowej redemptorystów – www.cssr.org .